Zoals bekend hebben we enkele jaren terug een strategische visie (SVV2040) gemaakt. Daar is veel geld en veel dialoog mee gepaard gegaan. Vervolgens hebben we, terecht, naar aanleiding van de Omgevingswet, een Omgevingsvisie voor Veenendaal gemaakt. Ook deze is gepaard gegaan met veel dialoog, waarna uit ampel beraad de termen Gezond, Duurzaam en Veilig als hoofdthema’s voor de Omgevingsvisie naar voren zijn gekomen. Wat schetst onze verbazing, die uitgebreide dialoog, mede over de hoofdthema’s, lijkt destijds voor niets geweest, want nu ligt er een consultatiedocument voor, waarbij de set termen veranderd wordt (GEZOND, DUURZAAM, VITAAL EN SOCIAAL). Dit omdat het oude hoofdthema veilig eigenlijk niet nodig zou zijn en vitaal toegevoegd zou moeten worden. Maar gezond en vitaal, wat is het verschil dan nu? Veel duidelijker wordt het hier niet mee.
U begrijpt, de nieuwe ontwikkelingen, die aanleiding zijn om de Omgevingsvisie aan te passen, moeten wat ons betreft gewoon leiden tot een bijstelling van de vorige Omgevingsvisie, niet tot een geheel nieuwe. Ook de consultatievragen vonden wij niet passend, we zien graag een voorstel tegemoet, niet de invulling van wensen door wat commissieleden. Alle woonwijken worden op een hoop gegooid bijvoorbeeld, maar er is nogal een verschil of je bij het invullen van die vragen over prioriteit per woongebied denkt aan de wijk het Franse Gat, het Zuiderkruis, de Palmengrift, Veenendaal-Oost of de Salamander.
Veel meer van belang vinden wij dan de participatie. Heel bijzonder is hoe daarmee is omgegaan. Er zijn vier participatieavonden geweest die nu niet uitblonken in een grote opkomst, er waren zo’n veertig participanten, tien per avond. Met die opkomst achten wij deze weinig relevant. Veel relevanter is het inwonerpanel, 819 mensen hebben daar gereageerd. Wat komt daar naar voren als de meest relevante thema waaraan de gemeente moet werken? Dat zouden de opstellers van een - wat ons betreft bijgestelde – Omgevingsvisie van groot belang moeten vinden, als we de participatie tenminste serieus willen nemen. Uit het inwonerpanel komt veiligheid op straat als eerste naar voren. Wat stelt het consultatiedocument voor? Dat schrapt het als hoofdthema.
Kijk ik verder naar de participatie met het inwonerpanel. Wat vinden de deelnemers aan het inwonerpanel nummer twee waarvoor de gemeente meer aandacht moet hebben? Bereikbaarheid, parkeren en verkeer. Wij denken niet dat de deelnemers hierbij dachten aan het “beperkt aantrekkelijk maken van autogebruik binnen Veenendaal” zoals in de toelichting op de Ontwerpprincipes Verstedelijkingsstrategie staat. Ofwel voor het zo moeilijk mogelijk maken, met zo weinig mogelijk parkeerplaatsen, en een zo moeilijk mogelijke bereikbaarheid en onderlinge “verbinding” met de auto. Ook hier weer, de relevante participatie genegeerd. Maar wel moeten we ons richten op bestuurlijk wensdenken in de regio: laten we bezit en gebruik van de auto tegengaan, door zoveel mogelijk te ontmoedigen.
Het mooie is dat als je verhuist, je nog eens wat oude artikelen tegenkomt, eentje van bijna veertig jaar geleden (Schrijnen, 1986), waarin voorstellen gedaan worden het bezit en gebruik van die vermaledijde auto tegen te gaan. Missie niet geslaagd, zal ik dan maar zeggen. Hoe lang blijven we nog aan dit dode paard slepen, met steeds nieuw wensdenken natuurlijk, dat dan weer wel. Want door de auto te weinig ruimte te geven, zullen we ze, die eigenaren van een auto! OV en deelauto’s, dat wordt nu onze redding… en trouwens jongeren willen al helemaal geen eigen auto meer… natuurlijk joh, droom lekker verder. De auto is er, en blijft, al het wensdenken ten spijt. Daarmee rekening houden, het wordt tijd.
En heeft er dan iemand gevraagd om een sociale visie op de omgeving, op ons ruimtegebruik in Veenendaal? Helemaal niemand. Maar het moet veilig en verbindend zijn. Ofwel, onder sociaal kun je van alles vatten, maar of we zien hier weinig in voor een Omgevingsvisie waarin we toch allereerst moeten kijken hoe we omgaan met onze ruimte. Als er dan toch zo nodig nieuwe termen voorgesteld moeten worden, stellen wij voor, om gelijk maar de uitslag van de participatie op het inwonerpanel voorop te zetten. Gezond willen we dan wel inwisselen voor Vitaal. Zo krijgen we dan Veilig, Vitaal en Duurzaam.
Leo Nooteboom
raadslid
Noot: Schrijnen, ir P.M., (1986). Autobezit en Autogebruik in Nederland, Tijdschrift voor Vervoerwetenschap, jrg. 22/1, pp. 31-52